Verhalen:
Kort verhaal: Toontje lager
Interview Maart 2007
Uit BN De Stem
A.F.TH. VAN DER HEIJDEN : 'UITEINDELIJK MOET JE JE EIGEN KUNSTACADEMIE ZIJN'
Eindigen met de zin waarmee de meeste sprookjes beginnen doet hij in zijn nieuwste roman Het Schervengericht.
Wellicht nog belangrijker is, zo doceert de meester de leerling, beginnen met een zin die staat voor het boek. Adri van
der Heijden neemt de tijd voor nieuw talent op de Debutantendag in het Chassé Theater. Nathalie Koenekoop, net terug uit
de masterclass van Jan Brokken, hangt aan zijn lippen. "Geduld", doceert de meester, "niet te gauw tevreden zijn. En je
moet het jezelf leren. Je kunt masterclasses bezoeken, maar uiteindelijk moet je je eigen kunstacademie zijn."
Natuurlijk, het begint met 'een van God gegeven talent'. Maar dat is niet genoeg, weet de meester. Er is tenminste één
tweede talent nodig: de discipline om met het eerste iets te doen. Echt talent is dubbeltalent.
Leerling wil weten hoe lang meester dagelijks aan zinnen zit te zwoegen. Dat blijkt zich tussen half tien, tien uur en
vijf uur af te spelen. "Ik maak tussendoor wel eens een wandeling, maar ik neem geen grote lunchpauze. " 's Avonds blijft
de Mont Blanc in de pennebak. Van der Heijden gebruikt geen tekstverwerker of ander mechanisch instrument. "Ik heb dat één
keer wel gedaan, althans ik dicteerde toen het verhaal aan mijn vrouw. Ik kan je zeggen: dat is niet goed voor je huwelijk.
Ja, die gaat zich ermee bemoeien, die probeert onder meer te bereiken dat het netjes blijft."
Of meester zich geraakt voelt door kritische noten over de omvang van zijn boeken. Die hebben een zekere neiging tot
corpulentie, beweren mogelijk jaloerse waarnemers. "Bij de presentatie van Het Schervengericht heb ik die critici alvast
gemeld dat ik er al driehonderd pagina's uitgeschrapt had."
Herschrijven, herschrijven, herschrijven, was een van de lessen uit de masterclass. Maar hoe herschrijf je? Van der Heijden:
"Ik neem aan dat jij wél op een computer werkt. Welnu, leg dan de eerste versie van je boek links van je toetsenbord en doe
net of je blanco begint. Stiekem neem je natuurlijk je verhaal mee. Kritisch stap voor stap herwegend, leer je zo het
verhaal beter kennen. Je weet dan al waar het naartoe gaat. Je kunt nog beter naar dat einddoel toewerken. Tsjechov leerde
ons, dat als er op driekwart van het verhaal een schot valt, je aan het begin het geweer al moet zien hangen. En even
verderop moet het geweer dan terloops ter sprake komen, zo van 'ja, het is al een oud geweer, maar het doet het nog altijd
goed'. Dat soort extraatjes moet je inbouwen, dat geeft spanning aan het verhaal."
Tenslotte, die eerste zin. De baard brandde hem op het gezicht', begint Het Schervengericht, deel van de serie Homo Duplex.
De brandende baard manifesteert zich in het boek ook aan meer dan één gezicht. "De eerste zin moet het hele boek in zich
bergen. Ik kijk ook altijd opnieuw naar de eerste bladzijde als het boek af is. Om te zien of die een waardige inleiding
vormt op hetgeen dat volgt."